Wizytujemy Freiburg, nowoczesne miasto: zielone, ekologiczne i rowerowe

14 Czerwca 2024

Freiburg to miasto w Niemczech, położone u podnóży zachodniego Schwarzwaldu, liczące blisko 240 tys. mieszkańców. Jest uznawane za najbardziej zielone i ekologiczne miasto nie tylko w Niemczech, ale również w Europie. To ośrodek, który mocno stawia na energię odnawialną, czyste powietrze i niezwykle rozbudowany systemem ścieżek rowerowych. Do Freiburga zostaliśmy zaproszeni na roboczą wizytę przez burmistrza ds. budownictwa i mobilności Prof. Dr. Martina Haaga i chętnie z tego zaproszenia skorzystaliśmy. Warto czerpać dobre wzorce od liderów w nowoczesnym zarządzeniu miastem.

Freiburg znany z inteligentnych rozwiązań w zakresie mobilności, energooszczędnych projektów mieszkaniowych i wzorcowych systemów gospodarowania odpadami, od dziesięcioleci wyprzedza większość europejskich miast w wyścigu do przyszłości neutralnej dla klimatu. Miasto stawia na ekologiczną energię, produkowaną przez wiatraki i wszechobecne baterie słoneczne. Słynie z dbałości o czystość na ulicach, o zieleń, o każdy skwerek, kwietne łąki, drzewa i rośliny ozdobne. Ruch samochodowy w nowych dzielnicach, na życzenie samych mieszkańców jest ograniczony. Pojazdy zostawia się w wyznaczonych miejscach na ogromnych parkingach, a preferowanym i premiowanym środkiem transportu jest tramwaj i rower. Stąd niezwykle przemyślana i rozbudowana infrastruktura rowerowa.

Naszą wizytę rozpoczęliśmy od spotkania z burmistrzem miasta Martinem Hornem, na kompleksie basenowym Westbad, podczas eventu rozpoczynającego modernizację i rozbudowę tego obiektu z zastosowaniem rozwiązań i technologii EKO. Podczas rozmowy mieliśmy możliwość zapoznania się z projektem budowalnym nowego basenu oraz technologiami, jakie będą stosowane podczas prac.

Natomiast zastępca burmistrza Martin Haag zaprosił nas na spacer po starówce. Odwiedziliśmy stoiska z produktami miast partnerskich. Poznaliśmy też kilka swoistych ciekawostek wpisujących się w ekologiczny i niezwykle społeczny charakter miasta.

Bächle – to małe wypełnione wodą otwarte kanały przebiegające wzdłuż większości ulic i zaułków starego miasta. Dawniej służyły jako źródło wody do gaszenia pożarów, pojenia zwierząt i nawadniania pastwisk. Dzisiaj pełnią rolę swoistego rodzaju naturalnej klimatyzacji. Podczas upalnych dni dają ochłodę. Wpływają pozytywnie na oczyszczenie i orzeźwienie miejskiego powietrza, a dzieciom sprawiają frajdę w puszczaniu papierowych, kolorowych łódeczek. To niezwykły widok w środku biznesowego miasta. Kilkanaście kilometrów „strumyków” stało się niemal symbolem Freiburga uwiecznianym na widokówkach i prezentowanym w folderach turystycznych poświęconych miastu.

Natomiast na Augustinerplatz pokazano nam godną naśladowania małą budowlę, o niezwykle społecznym oddziaływaniu, tzw. „słup tolerancji”. Plac jest miejscem, w którym wieczorami często przesiadują turyści i studenci, prowadząc głośne rozmowy, co utrudnia życie okolicznym mieszkańcom. Reakcją na coraz częstsze skargi było postawienie wspomnianej konstrukcji z czujnikami dźwięku. Kiedy natężenie hałasu jest zbyt duże słup zmienia kolor na czerwony, co jest dla wszystkich rozpoznawalnym znakiem, że należy przyciszyć rozmowy lub przenieść się w inne miejsce. Opierając się nie tylko na relacji pracowników urzędu miasta, ale na własnych obserwacjach możemy stwierdzić, że pomysł był strzałem w dziesiątkę. Ludzie szanują fakt, że inni mają prawo do odpoczynku i kiedy słup zmieniał kolor obecni na placu natychmiast zaczynali rozmawiać ciszej lub odchodzili.

Freiburg ma dwa ratusze: pierwszy – zabytkowy w historycznej części miasta oraz drugi – oddalony od centrum, bardzo nowoczesny budynek, wybudowany oczywiście w oparciu o rozwiązania i materiały ekologiczne oraz osiągnięcia zrównoważonego budownictwa. Ciekawostką jest to, że na ścianach zewnętrznych budynku, na całej powierzchni zamontowano baterie słoneczne, automatycznie „podążające za słońcem”. Mieliśmy możliwość odwiedzenia obu obiektów, zwracając uwagę nie tylko na warunki pracy miejscowych urzędników, ale również na nowoczesny system obsługi mieszkańców.

Architektura wykorzystująca promienie słońca jest we Freiburgu wszechobecna. Wizytówką miasta jest tzw. Heliotrop – budynek mieszkalny podążający za słońcem, wykorzystujący w maksymalny sposób jego energię, czyniąc go w pełni ekologicznym i energetycznie samowystarczalnym. Po budowli oprowadziła nas żona architekta. W budynku w stronę słońca obracają się nie tylko same ogniwa fotowoltaiczne, lecz cała jego konstrukcja, co dodatkowo pozwala na pozyskanie ciepła przez okna, jego kumulację na potrzeby ogrzania wnętrza i wody oraz dostarczenie naturalnego oświetlenia do pomieszczeń. Heliotrop jest wyposażony w pompę ciepła, wentylację z rekuperacją, własną oczyszczalnię ścieków oraz instalację odzysku wody deszczowej wykorzystywanej do prania, spłukiwania toalety i mycia. Tym, co niewątpliwie było cenne w czasie tej wizyty to stwierdzenie samej gospodyni, że nie chodzi jedynie o kopiowanie konkretnych rozwiązań i próby przeniesienia ich do kolejnych miejsc na świecie. Zdecydowanie ważniejsze są – jej zdaniem – edukacja społeczeństwa i stopniowe („krok po kroku”) działania w kierunku budowy miasta przyjaznego ludziom, sprzyjającego ich zdrowiu i życiu. – Freiburg nie osiągnął tego z dnia na dzień i nie zrobił tego jedynie poprzez wprowadzenie ograniczeń czy konkretnych rozwiązań prawnych – tłumaczyła, dodając, że na pewnym etapie mieszkańcy świadomi wpływu zielonych rozwiązań na ich zdrowie i życie sami domagają się konkretnych decyzji od rządzących.

Dominującym środkiem transportu w Freiburgu jest rower. To miasto jest po prostu stworzone dla rowerów. Są one wszędzie. Przypięte do wszechobecnych stojaków przy chodnikach, kawiarniach, sklepach, instytucjach, a trasy rowerowe wokół miasta i w samym mieście to istne autostrady dla cyklistów. Infrastruktura drogowa została idealnie dostosowana do poruszania się jednośladami. Pierwszy raz widzieliśmy kilkupiętrowe parkingi ze stacjami dla rowerów. Zastosowane udogodnienia, takie jak zawężenia jezdni dla samochodów, ograniczenie na większości dróg prędkości jazdy do 30 km/h, strefy bez ruchu samochodowego, podwyższone opłaty za parkowanie samochodów w ścisłym centrum, arterie dla rowerów składające się z kilku pasów ruchu – zdecydowanie zachęcają do korzystania z jednośladów.

Niezwykle interesującym rozwiązaniem jest 300 metrowa fotowoltaiczna ścieżka rowerowa, której zadaszenie wyposażono w panele fotowoltaiczne. Jest to pierwszy tego typu projekt w Europie, zrealizowany przez miasto i Uniwersytet we Freiburgu. Takie rozwiązanie jest wielofunkcyjne – chroni rowerzystów przed deszczem i słońcem, a jednocześnie generuje tani i ekologiczny prąd, z którego między innymi ścieżka jest w nocy oświetlana.

Wróciliśmy z Freiburga zachwyceni i zainspirowani wieloma rozwiązaniami, systemowym podejściem do ekologii i nowoczesnymi sposobami zarządzania miastem. Będziemy uczyć się od najlepszych. Mamy już kilka pomysłów, które chcielibyśmy przenieść na nasz grunt. Z korzyścią dla Oleśnicy, dla mieszkańców, dla lepszego i komfortowego życia.